Okuduğum Kitaplar-4 "Sulak Bir Gezegenden Öyküler"

Arka Kapak Yazısı: Sulak Bir Gezegenden Öyküler, çevre ve ekoloji sorunlarını ahlaki ve estetik boyutlarıyla ele alması nedeniyle klasik anlamda bir "çevre kitabı" değil. İki ana bölümden oluşan kitabın birinci bölümde çevreciliğin tarihsel ve bilimsel yönleri ele alınırken, ikinci bölümünde bizde pek örneğine rastlanmayan doğa tarihi türündeki yazılar yer alıyor. Çevremizle daha uyumlu yaşayabilmemiz için bilinçli olmanın yanı sıra duygusal faktörleri de göz ardı etmememiz gerektiğinin vurgulandığı kitap, okuyucularının doğaya farklı bir açıdan bakmasını sağlamayı umuyor. Kaliforniya Üniversitesi'nin San Diego kampusunda 19 yıl araştırmacı ve öğretmen olarak çalışan Sargun A. Tont'un uzmanlık alanı deniz ekolojisidir. Yazar aynı üniversitede doğaya ilişkin farklı yaklaşımını yansıtan "Denizin Bilimi ve Şiiri", "Çevre ve İnsan" adlı dersleri başlatmıştır.

Çevreye ve doğa konusunda üzerime düşeni yapmaya çalışan biri olmakla beraber, kelimenin tam anlamıyla bir çevreci sayılmam. Çünkü aslında çevreci olduklarını iddia edenlerin büyük kısmının gerçek çevre bilincinden yoksun, kaynağını araştırmadan her bilgiye körü körüne inanan “internet çevrecileri” olduklarına inanıyorum. Özellikle ekoloji kelimesinin artık gerçek anlamını yitirmeye başladığını, olur olmaz her durumda kullanıldığını düşünüyorum. Tabi gerçek çevrecileri gerçekten bu ülkenin ve dünyanın iyiliğine projeler üretip çevreye ve doğaya katkıda bulunanları bir kenara ayırmak lazım. İşte daha önce zaman zaman özellikle de Atlas dergisinde makalelerini okuduğum Sargun Ali Tont bu önemli isimlerden biri. Okuduğum son kitap bu değerli bilim adamımızın Tübitak Yayınları'ndan çıkmış olan “Sulak Gezegenden Öyküler” adlı kitabı.

Daha çevre ve ekoloji bu kadar moda olmamışken senelerini bu bilim dalına vermiş. Özellikle deniz ekolojisi konusunda uzman olan Tont’un bu kitabı 1997 yılında yayınlanmış. Benim elimdeki baskı 1999 yılına aitti. Yan neredeyse 7 yıldır kitaplığımda okunmayı bekliyormuş.
Her şeyden önce bu kitap sayesinde ekolojinin ve doğa tarihinin ne demek olduğunu öğrendim. Kitabın ikinci bölümünü oluşturan doğa tarihi yazıları batı dünyasında oldukça yaygın ve popüler bir yazı türüymüş. Yazar bunlara “Doğa Tarihi Öyküleri” adını vermiş. Kitap ekolojiyi anlatırken edebiyat, resim, müzik gibi sanatlardan örnek veriyor. Toplumların çevre konularına bakış açılarını ve bu bakışın yıllarla hatta yüzyıllarla nasıl değiştiğini akıcı bir dille anlatıyor.

Yazarın tutkularından birisi de bisiklet. Bence bu sporu yapan yada günlük yaşantısında bisiklet kullanan herkes kitabın bisikletle ilgili bölümlerini okumalı.

Bence hem içerdiği bilgiler hem de oluşturduğu bakış açısı kendine çevreci diyenler ve çevreci olmak isteyenler için çok değerli.

Tont kitapta yer alan “Ağaçların Kültürel Ekolojisi” adlı yazısının bir yerinde Can Yücel’in şu satırlarına yer vermiş:

“Kibrit çakıyorsun karanlıkta badem çiçeklerini görmek için
Ve mart denizlerinde tedirgin bir çift sarnıç gemisi gözlerin
Bir iş açacaksın sen başımıza, yangın mı olur artık bahar mı.”